DE LOEP 2018

DIT ZIJN DE WINNAARS

Controlerende onderzoeksjournalistiek

Ghassan Dahhan (Trouw) & Milena Holdert (Nieuwsuur),

Opsporende onderzoeksjournalistiek

Eelco Bosch van Rosenthal (Nieuwsuur) & Huib Modderkolk (de Volkskrant)

Signalerende onderzoeksjournalistiek

Ine Renson (De Standaard)

VVOJ Aanmoedigingsprijs

Daniël Verlaan (RTL Nieuws)

 

 
 

 De kunstgrasberg

Gaan we weer zo’n gifveld aanleggen? Het was dat eerste telefoontje dat de journalistieke antenne van Roelof Bosma op kunstgras richtte. Het resultaat: Zembla onthulde in ‘De Kunstgrasberg’ hoe een groeiende berg afval symbool staat voor afwezige toezichthouders. Met maker Roelof Bosma bespreek ik de ‘Zemblamethode.’

Steun aan Syrische strijdgroepen

Milena Holdert (Nieuwsuur) en Ghassan Dahhan (Trouw) trotseerden als pubers al de schoolautoriteiten. Die houding verdween niet met de jaren: ze werden beiden onderzoeksjournalist en werkten samen aan een dossier over de Nederlandse steun aan gewapende opstandelingen in Syrië.

Geheime diensten en agressief hackende beren in Rusland

Na het verhaal dat Eelco Bosch van Rosenthal (NOS) en Huib Modderkolk (de Volkskrant) maakten over Snowden , was het voor hen logisch om ook een groot verhaal over de Amerikaanse verkiezingen samen op te pakken. Dat stuk heeft publicatie niet gehaald, maar ze stuitten in hun onderzoek wel op een ander los draadje dat uiteindelijk leidde tot de verhalen die nu genomineerd zijn voor de Loep voor opsporende onderzoeksjournalistiek.

Poolse arbeidsmigranten plegen op grote schaal uitkeringsfraude

Siebe Sietsma en Christel Voorn deden uitgebreid onderzoek naar de fraude, spraken met UWV-medewerkers, kregen inzage in vertrouwelijke justitiële en overheidsdocumenten, en maakten zelf undercoveropnames.

CurieuzeNeuzen: een nieuwe standaard voor ‘interactieve datajournalistiek’

Een nieuwe vorm van onderzoeksjournalistiek bedrijven, het is niet iedereen gegeven. Journaliste Ine Renson waagde zich in 2018 aan een bijzonder onderzoeksproject, waarbij de data die haar verhaal moesten schrijven nog niet voorhanden waren. Samen met de Universiteit Antwerpen en de Vlaamse Milieumaatschappij stampte ze daarom ‘CurieuzeNeuzen’ uit de grond, een grootschalig onderzoek waaraan maar liefst 20.000 burgers deelnamen.

Günter Bartsch (Netzwerk Recherche): ‘We moeten meer praten over de ethiek van de journalistiek’

Günter Bartsch (Netzwerk Recherche) over de ‘affaire Claas Relotius’ : ‘We moeten meer praten over de ethiek van de journalistiek.’
De grootschalige fraude van Der Spiegel-sterverslaggever schokte de Duitse journalistiek. ‘We zijn te zeer gefocust op het mooie verhaal.’

De robotrechter: digitale bulkrechtspraak

Karlijn Kuijpers, Tim Staal en Thomas Muntz van onderzoeksplatform Investico hebben samen met tv-collega Gert-Jan Dennekamp van Nieuwsuur een hallucinant verhaal gebracht over een nieuw soort rechtspraak. Uit hun artikelen en tv-reportages blijkt hoe in Nederland de laatste jaren steeds meer mensen voor een private rechtbank zijn gedaagd die enkel digitale vonnissen velde. Het ging voornamelijk om incassozaken van schulddossiers.

De ‘Implant Files’: griezelig tot het einde

Met hun ‘Implant Files’ toonden Jet Schouten (Radar) en Joop Bouma (Trouw) aan dat er veel mis is in de wereld van medische implantaten. “Joop en ik zijn allebei een beetje raar. We kunnen niet stilzitten en hebben de neiging om ons nogal monomaan en obsessief op een onderwerp te storten”

Van hamsteren bij AH tot cruises op de Rijn: moderne slavernij floreert

Wie aan arbeidsuitbuiting denkt, dwaalt in gedachten snel af naar landen als Roemenië of Bulgarije. Komen die mensen immers niet naar Nederland om op zoek te gaan naar beter betaalde jobs en aantrekkelijkere arbeidsomstandigheden? Simone Peek en Sylvana van den Braak weten beter. Zij trokken onder de vlag van Investico een potje open dat enorm stinkt.

‘Ik was een slaaf. Hoe noem je dat anders, gratis werken in de bouw?’

De Vlaamse journalist Kasper Goethals dook diep in de wereld van de sociale dumping. Zijn stuk gaat verder dan de berichtgeving waarin wordt vastgesteld dat lageloners uit Oost-Europa hier worden uitgebuit. Goethals begint zijn onderzoek met een mailtje van voormalig werknemer van een Pools bouwbedrijf, dat werknemers uitzendt naar België. In gebrekkig Nederlands beschrijft de mail hoe het bedrijf werknemers uitbuit door ze zeer lage lonen te betalen, ze met te veel mensen in te kleine verblijfplaatsen te proppen en ze onmenselijk veel uren te laten werken.

‘Het is de Gouden Eeuw van de Onderzoeksjournalistiek’

‘De inzendingen voor de Loep 2018 zijn van een enorm hoge kwaliteit!’ juicht juryvoorzitter Kees van den Bosch. ‘Het was erg moeilijk om uit 105 producties de twaalf beste te selecteren. De Top 40 deed nauwelijks voor elkaar onder en maar een paar verhalen waren onder de maat.’

Genademoorden in Oeganda

Een moeder die haar kind vermoordt omdat het gehandicapt is: het blijft moeilijk te vatten. Toch zijn zogeheten genademoorden in Oeganda realiteit. Precies een jaar na de uitzending van ‘Mercy Killing’, een docu die deze problematiek in Oeganda onder de aandacht bracht, spreken we de makers Luk en Inge op een zonnig Antwerps terras.

Filmpjes Loep 2017

Bekijk hier de filmpjes die gemaakt zijn door studenten van de Fontys Opleiding Journalistiek te Tilburg ter illustratie van de genomineerde producties voor de LOEP 2017

Wie is Schild & Vrienden écht?

De identitaire bewegingen in Europa zijn in opmars. Hoe zit dat in Vlaanderen? Uit ‘journalistieke basisinteresse’ dook VRT-journalist Tim Verheyden in de rechts-radicale Beweging Schild & Vrienden. Gaandeweg sloot collega Amra Dorjbayar zich aan. Het resultaat van hun onderzoek is onthutsend.

Honderden meisjes slachtoffer van wraakpornonetwerk

Daniel Verlaan – RTL Nieuws
Op een dag ontving Nova (20) uit het niets een mailtje van iemand die zei persoonlijke foto’s van haar in bezit te hebben. Hij zou ze verspreiden als ze niet mee zou werken.

En de genomineerden zijn…

Het spel is op de wagen! Uit een ongekend sterk veld met 105 inzendingen nomineerde de vakjury drie keer drie producties voor De Loep 2018, dé prijs voor onderzoeksjournalistiek in Nederland en Vlaanderen. Nog eens drie producties dingen mee naar de VVOJ Aanmoedigingsprijs. Hier lees je alles over de genomineerden.

Loep 2018 in het teken van samenwerking

De grote winnaar van De Loep 2018 is Nieuwsuur. Onderzoeksjournalisten van dit programma waren met vier producties genomineerd, twee daarvan vielen vrijdag 22 maart in de prijzen tijdens de Avond van de Onderzoeksjournalistiek in Pakhuis de Zwijger in Amsterdam.

Met De Loep onderscheidt de Vereniging van Onderzoeksjournalisten jaarlijks de beste onderzoeksjournalistiek in Nederland en Vlaanderen. Dit jaar stond de prijsuitreiking opnieuw in het teken van redactie-overschrijdende samenwerking. Nieuwsuur maakte de winnende producties in de categorieën Controlerende en Opsporende Onderzoeksjournalistiek samen met respectievelijk Trouw en de Volkskrant. Ine Renson van De Standaard, winnaar in de categorie Signalerende Onderzoeksjournalistiek, werkte nauw samen met wetenschappers.

Loepjuryvoorzitter Kees van den Bosch roemde de volgens hem ‘bepalende rol’ van de VVOJ in de groeiende samenwerking tussen journalistieke concullega’s. “Via VVOJ hebben we elkaar leren kennen en zijn we buiten ons eigen tuintje gekomen. En we hebben geleerd dat juist bij onderzoeksjournalistiek, waar je ook vaak met flinke tegendruk te maken hebt, bundeling van krachten helpt. Je hebt meer impact en je staat sterker.”

De Loep kent drie categorieën: Controlerend, Opsporend en Signalerend Onderzoek. De Aanmoedigingsprijs is gereserveerd voor talent in leeftijden tot en met 30 jaar. De winnende producties zijn:

CONTROLEREND

Uit het juryrapport: ‘Dit verhaal begint niet met tip, maar met een gewone journalistieke nieuwsgierigheid. Hoezo steunt Nederland gematigde groepen in Syrië? Dan ontrolt zich een ongelooflijk verhaal (…) De jury is onder de indruk van de manier waarop dit onderzoek is aangepakt, hoe moeilijk te spreken bronnen zoals Syrische rebellenleiders gevonden worden. En van de presentatie van het resultaat. Topjournalistiek.’

OPSPOREND

Uit het juryrapport: ‘Er zijn scoops waarvan je als onderzoeksjournalist alleen maar kunt dromen. Dit is er zo een (…) Geduldig onderzoekswerk, deels internationaal, over een lange tijd, uitvoerig spreken met bronnen en dan weer met andere bronnen om die eerdere te checken leidt tot een ongekende onthulling. (…) ’s Avonds bij mensen aankloppen, misschien wel gehuld in een lange regenjas, blijft toch goud waard.

SIGNALEREND

Uit het juryrapport: ‘Wat een indrukwekkend project is dit. Twintigduizend burgers betaalden tien euro om eraan mee te mogen doen. (…) Twee ton werd bijgedragen door wetenschappers die de resultaten van de metingen analyseerden. En dan was er Ine Renson, initiatiefnemer van het onderzoek en verantwoordelijk voor een indrukwekkende interactieve presentatie (…) Waarlijk signalerende onderzoeksjournalistiek met een hoge maatschappelijke relevantie.

AANMOEDIGINGSPRIJS

Uit het juryrapport: ‘Met een gewaagde, maar in dit geval geoorloofde undercoveractie met een Amerikaanse pornoactrice slaagde Daniël Verlaan erin door te dringen in de diepste krochten van dit netwerk en deze praktijken aan de kaak te stellen. Een uitstekend onderzoek, met een op jongeren gerichte presentatievorm en met impact: het netwerk bestaat niet meer, twee van de moderatoren zijn in de gevangenis beland.’

Juryvoorzitter Van den Bosch overhandigde Daniël Verlaan namens de vakjury een oorkonde en de toezegging dat komende week €750 euro prijzengeld naar hem wordt overgemaakt. De winnaars in de Loepcategorieën kregen behalve de oorkonde per productie €1500 en een loepbeeldje van de Tsjechische glasblazer Marek Bartko.

Alle genomineerden voor de Aanmoedigingsprijs kregen van Jessica Swinkels, directeur van het Fonds Bijzondere Journalistieke projecten, een voucher van €1000 uit de nieuwe Beurs Expertisebevordering. Zij kunnen bedrag naar eigen inzicht besteden aan trainingen, studiereizen en conferenties in binnen- en buitenland, maar bijvoorbeeld ook aan een detachering bij een gerenommeerde onderzoeksjournalist, of onderzoeksredactie.

Loepjury en reglement

De inzendingen voor De Loep worden beoordeeld door een vakjury, onder voorzitterschap van Kees van den Bosch, oud-eindredacteur van Argos. Verder zitten in de Marjan Agerbeek, Ides Debruyne, Hugo van der Parre, Mirjam Prenger, Alexander Pleijter, Trees Verleyen en Inge Vrancken.

Het Loepreglement kun je hier nalezen.

Winnaars De Loep 2017

Niet eerder reikte de VVOJ zoveel onderscheidingen uit als tijdens de eerste Avond van de Onderzoeksjournalistiek. Liefst twaalf winnaars konden worden gefeliciteerd bij de prijsuitreiking van De Loep 2017, de belangrijkste prijs voor onderzoeksjournalistiek in Nederland en Vlaanderen. Lees meer…

De genomineerden voor De Loep 2018

Negen producties zijn genomineerd voor de Loep 2018; nog eens drie voor de Aanmoedigingsprijs. Met De Loep onderscheidt de VVOJ de beste onderzoeksjournalistiek in Nederland en Vlaanderen. De winnaars worden bekendgemaakt op 22 maart 2019, tijdens de Avond van de Onderzoeksjournalistiek.

AANMOEDIGINGSPRIJS

Sylvana van den Braak

Sylvana van den Braak

Platform Investico

Callgirl voor Albert Heijn
‘Ik had mijn eigen huid in mijn handen’
Rijncruise drijft op arbeidsuitbuiting

Een serie van drie verhalen over uitbuiting en mensenhandel in Nederland, in samenwerking met De Groene AmsterdammerTrouwArgos (Saar Slegers) en de Investico-masterclass 2018.

Simone Peek

Simone Peek

Platform Investico

Callgirl voor Albert Heijn
‘Ik had mijn eigen huid in mijn handen’
Rijncruise drijft op arbeidsuitbuiting

Een serie van drie verhalen over uitbuiting en mensenhandel in Nederland, in samenwerking met De Groene AmsterdammerTrouwArgos (Saar Slegers) en de Investico-masterclass 2018.

CONTROLEREND

Jet Schouten

Jet Schouten

Implant Files

Radar – AVROTROS

Met medewerking van Linda Stoltenberg (verslaggeving) en Tsui-Ying Leung (redactionele ondersteuning)

Lars Bové

Lars Bové

Implant Files

De Tijd

Marco Visser

Marco Visser

Implant Files

Trouw

 

 

 

Saar Sinnaeve

Saar Sinnaeve

Implant Files

De Tijd

Joop Bouma

Joop Bouma

Implant Files 

 Trouw

 

 

 

Milena Holdert

Milena Holdert

Onderzoek naar steun aan Syrische strijdgroepen

Nieuwsuur – NTR/NOS

Kristof Clerix

Kristof Clerix

Implant Files

Knack

 

 

 

Ghassan Dahhan

Ghassan Dahhan

Onderzoek naar steun aan Syrische strijdgroepen

Trouw

Roelof Bosma

Roelof Bosma

De kunstgrasberg

Zembla – BNNVARA

Danny Brood

Danny Brood

De kunstgrasberg

Zembla – BNNVARA

André Nelis

André Nelis

De kunstgrasberg

Zembla – BNNVARA

OPSPOREND

Eelco Bosch van Rosenthal

Eelco Bosch van Rosenthal

Hackteam AIVD gaf FBI cruciale info over Russische inmenging verkiezingen

Nieuwsuur – NTR/NOS

Huib Modderkolk

Huib Modderkolk

Hackteam AIVD gaf FBI cruciale info over Russische inmenging verkiezingen

De Volkskrant

Amra Dorjbayar

Amra Dorjbayar

Wie is Schild & Vrienden écht?

PANO – VRT

Tim Verheyden

Tim Verheyden

Wie is Schild & Vrienden écht?

PANO – VRT

Christel Voorn

Christel Voorn

Het UWV als geldmachine

Nieuwsuur – NTR/NOS

Daniël Heeringa

Daniël Heeringa

Het UWV als geldmachine

Nieuwsuur – NTR/NOS

Siebe Sietsma

Siebe Sietsma

Het UWV als geldmachine

Nieuwsuur – NTR/NOS

SIGNALEREND

Luk Dewulf

Luk Dewulf

Mercy Killing

Vranckx & de Nomaden – VRT

Bekijk hier de Engelstalige versie, op het kanaal van Journeyman Pictures

Gerald Bareebe

Gerald Bareebe

Mercy Killing

Vranckx & de Nomaden – VRT

Bekijk hier de Engelstalige versie, op het kanaal van Journeyman Pictures

Inge Wagemakers

Inge Wagemakers

Mercy Killing

Vranckx & de Nomaden – VRT

Bekijk hier de Engelstalige versie, op het kanaal van Journeyman Pictures

Ine Renson

Ine Renson

Curieuze Neuzen

De Standaard

Gert-Jan Dennekamp

Gert-Jan Dennekamp

De val van de robotrechter

Nieuwsuur – NTR/NOS

Karlijn Kuijpers

Karlijn Kuijpers

De val van de robotrechter 

Platform Investico en De Groene Amsterdammer

Thomas Muntz

Thomas Muntz

De val van de robotrechter 

Platform Investico en De Groene Amsterdammer

Tim Staal

Tim Staal

De val van de robotrechter

Platform Investico en De Groene Amsterdammer

DE JURY

Kees van den Bosch

Kees van den Bosch

oud-eindredacteur van Argos

voorzitter

Marjan Agerbeek

Marjan Agerbeek

Ides Debruyne

Ides Debruyne

Hugo van der Parre

Hugo van der Parre

Mirjam Prenger

Mirjam Prenger

Alexander Pleijter

Alexander Pleijter

Trees Verleyen

Trees Verleyen

Inge Vrancken

Inge Vrancken

Maak het verschil. Help ons lobbyen voor meer en betere onderzoeksjournalistiek

 De kunstgrasberg

Gaan we weer zo’n gifveld aanleggen? Het was dat eerste telefoontje dat de journalistieke antenne van Roelof Bosma op kunstgras richtte. Het resultaat: Zembla onthulde in ‘De Kunstgrasberg’ hoe een groeiende berg afval symbool staat voor afwezige toezichthouders. Met maker Roelof Bosma bespreek ik de ‘Zemblamethode.’

read more

Steun aan Syrische strijdgroepen

Milena Holdert (Nieuwsuur) en Ghassan Dahhan (Trouw) trotseerden als pubers al de schoolautoriteiten. Die houding verdween niet met de jaren: ze werden beiden onderzoeksjournalist en werkten samen aan een dossier over de Nederlandse steun aan gewapende opstandelingen in Syrië.

read more

Geheime diensten en agressief hackende beren in Rusland

Na het verhaal dat Eelco Bosch van Rosenthal (NOS) en Huib Modderkolk (de Volkskrant) maakten over Snowden , was het voor hen logisch om ook een groot verhaal over de Amerikaanse verkiezingen samen op te pakken. Dat stuk heeft publicatie niet gehaald, maar ze stuitten in hun onderzoek wel op een ander los draadje dat uiteindelijk leidde tot de verhalen die nu genomineerd zijn voor de Loep voor opsporende onderzoeksjournalistiek.

read more

CurieuzeNeuzen: een nieuwe standaard voor ‘interactieve datajournalistiek’

Een nieuwe vorm van onderzoeksjournalistiek bedrijven, het is niet iedereen gegeven. Journaliste Ine Renson waagde zich in 2018 aan een bijzonder onderzoeksproject, waarbij de data die haar verhaal moesten schrijven nog niet voorhanden waren. Samen met de Universiteit Antwerpen en de Vlaamse Milieumaatschappij stampte ze daarom ‘CurieuzeNeuzen’ uit de grond, een grootschalig onderzoek waaraan maar liefst 20.000 burgers deelnamen.

read more

De robotrechter: digitale bulkrechtspraak

Karlijn Kuijpers, Tim Staal en Thomas Muntz van onderzoeksplatform Investico hebben samen met tv-collega Gert-Jan Dennekamp van Nieuwsuur een hallucinant verhaal gebracht over een nieuw soort rechtspraak. Uit hun artikelen en tv-reportages blijkt hoe in Nederland de laatste jaren steeds meer mensen voor een private rechtbank zijn gedaagd die enkel digitale vonnissen velde. Het ging voornamelijk om incassozaken van schulddossiers.

read more

De ‘Implant Files’: griezelig tot het einde

Met hun ‘Implant Files’ toonden Jet Schouten (Radar) en Joop Bouma (Trouw) aan dat er veel mis is in de wereld van medische implantaten. “Joop en ik zijn allebei een beetje raar. We kunnen niet stilzitten en hebben de neiging om ons nogal monomaan en obsessief op een onderwerp te storten”

read more

Van hamsteren bij AH tot cruises op de Rijn: moderne slavernij floreert

Wie aan arbeidsuitbuiting denkt, dwaalt in gedachten snel af naar landen als Roemenië of Bulgarije. Komen die mensen immers niet naar Nederland om op zoek te gaan naar beter betaalde jobs en aantrekkelijkere arbeidsomstandigheden? Simone Peek en Sylvana van den Braak weten beter. Zij trokken onder de vlag van Investico een potje open dat enorm stinkt.

read more

‘Ik was een slaaf. Hoe noem je dat anders, gratis werken in de bouw?’

De Vlaamse journalist Kasper Goethals dook diep in de wereld van de sociale dumping. Zijn stuk gaat verder dan de berichtgeving waarin wordt vastgesteld dat lageloners uit Oost-Europa hier worden uitgebuit. Goethals begint zijn onderzoek met een mailtje van voormalig werknemer van een Pools bouwbedrijf, dat werknemers uitzendt naar België. In gebrekkig Nederlands beschrijft de mail hoe het bedrijf werknemers uitbuit door ze zeer lage lonen te betalen, ze met te veel mensen in te kleine verblijfplaatsen te proppen en ze onmenselijk veel uren te laten werken.

read more

Genademoorden in Oeganda

Een moeder die haar kind vermoordt omdat het gehandicapt is: het blijft moeilijk te vatten. Toch zijn zogeheten genademoorden in Oeganda realiteit. Precies een jaar na de uitzending van ‘Mercy Killing’, een docu die deze problematiek in Oeganda onder de aandacht bracht, spreken we de makers Luk en Inge op een zonnig Antwerps terras.

read more

Wie is Schild & Vrienden écht?

De identitaire bewegingen in Europa zijn in opmars. Hoe zit dat in Vlaanderen? Uit ‘journalistieke basisinteresse’ dook VRT-journalist Tim Verheyden in de rechts-radicale Beweging Schild & Vrienden. Gaandeweg sloot collega Amra Dorjbayar zich aan. Het resultaat van hun onderzoek is onthutsend.

read more